کارشناسی ارشد در ترکیه: راهنمای انتخاب دانشگاه و رشته

انتخاب مقطع ارشد در ترکیه بیشتر از آنکه انتخاب یک کشور باشد، انتخاب میان چند ساختار متفاوت تحصیلی است. دو برنامه با نام یکسان در دو دانشگاه می‌توانند از نظر طول دوره، داشتن یا نداشتن پایان‌نامه، زبان تدریس و شهریه کاملاً متفاوت باشند.

این صفحه برای همان مقایسه ساخته شده است. ارقام و شمارش‌هایی که در جدول‌های این صفحه می‌بینید مستقیماً از همان فهرست شهریه‌ای خوانده می‌شود که صفحه شهریه‌ها بر پایه آن کار می‌کند؛ چیزی جداگانه بازنویسی نشده تا بعداً از واقعیت عقب بماند.

آنچه در ادامه می‌خوانید ترتیب تصمیم‌گیری است: اول ساختار برنامه، بعد طول دوره، بعد زبان، بعد شرایط پذیرش و در پایان هزینه. اگر این ترتیب را رعایت کنید، فهرست دانشگاه‌های مناسب شما معمولاً خودش کوتاه می‌شود.

نظام آموزش عالی ترکیه برنامه‌های ارشد را در دو ساختار تعریف می‌کند: تزلی (tezli، با پایان‌نامه) و تزسیز (tezsiz، بدون پایان‌نامه).

برنامه تزلی با نوشتن و دفاع از پایان‌نامه به پایان می‌رسد و مسیر متعارف کسانی است که می‌خواهند بعداً دکتری بخوانند یا وارد کار پژوهشی شوند. برنامه تزسیز به‌جای پایان‌نامه یک پروژه پایانی دارد، معمولاً واحد درسی بیشتری می‌گیرد و کوتاه‌تر است؛ برای کسی که هدفش ورود سریع‌تر به بازار کار است انتخاب رایج‌تری است.

این تفاوت را جدی بگیرید: اگر برنامه‌ای که انتخاب می‌کنید تزسیز باشد و بعداً بخواهید دکتری بخوانید، ممکن است دانشگاه مقصد از شما بخواهد ابتدا شرط پایان‌نامه را جبران کنید.

در داده‌ای که ما منتشر می‌کنیم، ساختار برنامه تنها زمانی مشخص است که در نام رسمی برنامه ذکر شده باشد — مثلاً «با پایان‌نامه». برای برنامه‌هایی که چنین نشانه‌ای ندارند ما حدس نمی‌زنیم و ساختار را «اعلام‌نشده» نشان می‌دهیم؛ این چیزی است که باید پیش از ثبت‌نام مستقیماً از دانشگاه بپرسید.

درباره «ارشد یک ساله» شفاف باشیم: در فهرستی که این صفحه بر پایه آن ساخته شده، هیچ برنامه ارشدی با طول رسمی یک سال ثبت نشده است.

کوتاه‌ترین دوره‌های موجود یک‌ونیم سال یعنی سه ترم هستند و رایج‌ترین ساختار، دوره دو ساله با پایان‌نامه است. توزیع دقیق طول دوره‌ها را در جدول همین بخش می‌بینید.

نکته‌ای که معمولاً در تبلیغات گفته نمی‌شود: طول دوره‌ای که دانشگاه اعلام می‌کند حداقل زمان است و به معنای فارغ‌التحصیلی حتمی در همان مدت نیست. زمان واقعی به ارائه‌شدن دروس در هر ترم، پیشرفت تحصیلی شما و در برنامه‌های تزلی به روند تصویب و دفاع پایان‌نامه بستگی دارد.

زبان تدریس اولین فیلتری است که فهرست گزینه‌های شما را کوتاه می‌کند.

بیشتر برنامه‌های ارشد در ترکیه به زبان ترکی تدریس می‌شوند، اما شمار قابل‌توجهی برنامه انگلیسی‌زبان هم وجود دارد؛ نسبت این دو را در جدول همین صفحه می‌بینید. اگر ترکی نمی‌دانید، عملاً باید انتخاب خود را به برنامه‌های انگلیسی‌زبان محدود کنید یا برای دوره آمادگی زبان ترکی برنامه‌ریزی کنید که یک سال به تحصیل شما اضافه می‌کند.

برای برنامه‌های انگلیسی‌زبان معمولاً مدرک زبان لازم است؛ نوع مدرک پذیرفته‌شده، حد نصاب نمره و اینکه آیا آزمون داخلی دانشگاه جایگزین آن می‌شود یا نه، بین دانشگاه‌ها فرق می‌کند و باید برای هر دانشگاه جداگانه بررسی شود.

شرایط پذیرش ارشد را هر دانشگاه خودش تعیین می‌کند، اما چند نکته درباره کل نظام قابل گفتن است.

نخست: یوس آزمون ورودی مقطع کارشناسی است و معیار پذیرش ارشد نیست. اگر جایی خواندید که برای ارشد باید یوس بدهید، آن مطلب مقطع‌ها را با هم اشتباه گرفته است.

دوم: آلس (ALES) آزمون داخلی ترکیه برای متقاضیان تحصیلات تکمیلی است. دانشگاه‌های خصوصی برای متقاضیان بین‌المللی معمولاً معیارهای متفاوتی نسبت به متقاضیان داخلی اعمال می‌کنند و شرط آلس همیشه یکسان نیست؛ این دقیقاً همان موردی است که باید برای هر برنامه از منبع رسمی خود دانشگاه بررسی شود.

سوم: آنچه تقریباً همیشه لازم است، مدرک کارشناسی و ریزنمرات ترجمه و تأییدشده است. اگر مدرک شما از ایران است، فرایند ترجمه رسمی و تأیید آن مسیر جداگانه‌ای دارد که در راهنمای مربوط توضیح داده‌ایم.

ما شرایط پذیرش هر دانشگاه را تنها زمانی روی صفحه آن دانشگاه منتشر می‌کنیم که به منبع رسمی خود دانشگاه استناد داشته باشیم.

شهریه‌های این صفحه سالانه‌اند و از همان فهرستی خوانده می‌شوند که صفحه شهریه‌ها بر پایه آن کار می‌کند.

دو نکته پیش از مقایسه. اول اینکه بخشی از برنامه‌ها به دلار و بخشی به یورو اعلام می‌شوند، پس مقایسه دو عدد بدون توجه به واحد پول گمراه‌کننده است. دوم اینکه شهریه اعلام‌شده معمولاً همه هزینه‌ها نیست: پیش‌پرداخت، هزینه دوره آمادگی زبان و هزینه‌های اداری جداگانه محاسبه می‌شوند و در جدول شهریه‌ها ستون مربوط به آن‌ها را می‌بینید.

برای دیدن همه برنامه‌های ارشد با امکان فیلتر بر اساس دانشگاه، رشته و زبان، از جدول کامل شهریه‌ها استفاده کنید.

دانشگاه‌هایی که بیشترین شمار برنامه ارشد را ارائه می‌کنند لزوماً گزینه مناسب شما نیستند؛ فهرست زیر بر اساس گستردگی کاتالوگ مرتب شده است، نه کیفیت.

معیار درست برای شما معمولاً ترکیبی است از: آیا رشته موردنظرم را در مقطع ارشد دارد، به چه زبانی، با چه ساختاری و در چه محدوده شهریه‌ای. جدول زیر همین چهار ستون را کنار هم می‌گذارد تا فهرست کوتاه خودتان را بسازید.

برای متقاضیان ایرانی چند نکته عملی وجود دارد که مستقل از انتخاب دانشگاه است.

مدارک تحصیلی ایرانی برای استفاده در ترکیه به ترجمه رسمی و تأیید نیاز دارند و این فرایند زمان‌بر است؛ بهتر است پیش از نزدیک‌شدن به مهلت‌های اپلای شروع شود.

اعتبار مدرک دانشگاه مقصد در ایران موضوع جداگانه‌ای است و به فهرست‌های وزارت علوم و وزارت بهداشت مربوط می‌شود. ما وضعیت اعتبار را فقط برای دانشگاه‌هایی اعلام می‌کنیم که آن را بررسی و ثبت کرده‌ایم؛ اگر برای دانشگاهی چیزی ننوشته‌ایم، یعنی هنوز تأییدش نکرده‌ایم، نه اینکه معتبر نیست.

اگر می‌خواهید از این صفحه به یک فهرست کوتاه واقعی برسید، ترتیب زیر معمولاً سریع‌ترین راه است:

رشته و زبان موردنظرتان را در جدول شهریه‌ها فیلتر کنید تا ببینید کدام دانشگاه‌ها آن را در مقطع ارشد ارائه می‌کنند. سپس محدوده شهریه‌ای که برایتان واقع‌بینانه است را مشخص کنید. در پایان برای دو سه گزینه باقی‌مانده، شرایط پذیرش و ساختار برنامه را از منبع رسمی همان دانشگاه بررسی کنید.

اگر می‌خواهید این کار را با ما انجام دهید، بررسی شرایط و اپلای برای دانشجو رایگان است.